อย่าคิดถึงมัน
“ไม่ต้องคิดถึงมัน” ฉันบอกไรเดอร์ของฉันตอนตีสาม และหลังจากนั้นเขาก็คิดถึงมันเรื่องเดียวจนฟ้าสว่าง
ที่ซานแอนโทนิโอ นักศึกษาที่ถูกบอกว่าห้ามคิดถึงหมีขาวห้านาที กดกริ่งทุกครั้งที่หมีโผล่มาในหัว และพอได้รับอนุญาตให้คิด พวกเขาคิดถึงหมีมากกว่าคนที่ถูกบอกให้คิดถึงมันมาตั้งแต่แรก
ฉันเพิ่งยื่นหมีให้เขาไปหนึ่งตัว
๏
เรื่องที่เขาคิดชื่อเอก
เอกเป็นไรเดอร์ในกลุ่มเดียวกัน บัญชีของเขาถูกปิดตอนตีสองเมื่อเดือนก่อน ไม่มีใครโทรมาถามสักคำ ไรเดอร์ของฉันเคยขึ้นไปพูดเรื่องนี้ต่อหน้าคนของแพลตฟอร์มที่ลานจอดรถหลังห้าง เสียงสั่นในประโยคแรก
บัญชีของเอกยังไม่กลับมา เอกไม่ได้ออกวิ่งอีกเลย ทักไปในแชตก็อ่านแล้วไม่ตอบ
ตั้งแต่นั้น ไรเดอร์ของฉันเปิดดูอัตรารับงานของตัวเองตอนดึกๆ บ่อยขึ้น สัปดาห์นี้ 52 เปอร์เซ็นต์ ต่ำกว่า 50 จะถูกเตือน
“เธอบอกว่าไม่ต้องคิด” เขาว่า “พอบอกปุ๊บ ผมก็คิดอยู่เรื่องเดียวเลย”
๏
ห้องทดลองนั้นอยู่ที่มหาวิทยาลัยทรินิตี เมืองซานแอนโทนิโอ ในอเมริกา
นักจิตวิทยาคนหนึ่งให้นักศึกษานั่งพูดทุกอย่างที่ผ่านเข้ามาในหัวออกมาดังๆ ห้านาที กลุ่มหนึ่งได้คำสั่งเพิ่มข้อเดียว พยายามอย่าคิดถึงหมีขาว ถ้าคิด ให้กดกริ่ง
พวกเขาทำไม่ได้ หมีโผล่มาในคำพูด และกริ่งก็ดังเป็นระยะตลอดห้านาที
แล้วทีมนั้นเปลี่ยนคำสั่ง ห้านาทีถัดมา คราวนี้ให้คิดถึงหมีขาวได้เต็มที่ กลุ่มที่เพิ่งพยายามห้าม คิดถึงหมีมากกว่ากลุ่มที่ได้คำสั่งให้คิดถึงหมีตั้งแต่ห้านาทีแรก
๏
การทดลองรอบที่สองของทีมเดียวกันมีรายละเอียดหนึ่งที่ฉันอ่านซ้ำ
กลุ่มที่ได้สิ่งอื่นที่กำหนดไว้ก่อนให้หันใจไปหาระหว่างที่พยายามไม่คิด มีหมีกลับมาทีหลังน้อยกว่า
ฉันอ่านมันแบบนี้ และนี่เป็นการอ่านของฉัน ไม่ใช่สิ่งที่ห้องทดลองวัด คนในห้องนั้นไม่ได้ใจอ่อน การคอยดูว่าตัวเองยังคิดถึงหมีอยู่ไหม ก็คือการนึกถึงหมีอีกรอบหนึ่ง
๏
ถ้าห้ามไม่ได้ แล้วจะทำอะไรกับความกังวลที่มาตอนตีสาม
อีกห้องทดลองหนึ่งที่มหาวิทยาลัยอิลลินอยส์ ชิคาโก ลองคำตอบที่ฟังดูเหมือนมุก นัดมันไว้
นักจิตวิทยาสองคนชวนคนที่ขี้กังวลมาก 53 คน แล้วสุ่มแบ่งเป็นสองกลุ่ม นานสองสัปดาห์ กลุ่มแรกได้ช่วงเวลากังวลวันละ 30 นาที เวลาเดิม ที่เดิม นอกช่วงนั้นให้เลื่อนเรื่องที่กังวลไปไว้ในช่วงนั้น กลุ่มที่สองได้คำสั่งว่าอย่าหลบความกังวลที่โผล่มาเอง ปล่อยให้มันมา จะได้ไม่เด้งกลับแรงกว่าเดิม
ครบสองสัปดาห์ กลุ่มที่นัดความกังวลไว้ กังวลน้อยลง วิตกน้อยลง รู้สึกแย่น้อยลง และนอนไม่หลับน้อยลง มากกว่ากลุ่มที่สอง ส่วนอาการซึมเศร้า สองกลุ่มไม่ต่างกัน
ทีมนั้นเรียกผลนี้ว่าผลเบื้องต้น คนในการทดลอง 53 คน และเวลาแค่สองสัปดาห์
๏
ท่าของคืนนี้คือการนัดความกังวลไว้ แทนการห้ามมัน
นัดความกังวล 1 เลือกเวลาวันละ 30 นาที เวลาเดิม ที่เดิม ทุกวัน ไม่ใช่บนที่นอน 2 นอกเวลานั้น เมื่อเรื่องที่กังวลโผล่มา จดลงกระดาษหรือแอปโน้ตหนึ่งบรรทัด บอกตัวเองว่าไว้คิดตอนนั้น แล้วหันกลับไปที่สิ่งที่ทำอยู่ 3 ไม่ต้องพยายามไม่คิด แค่เลื่อนมันไป ถ้าไม่มีอะไรทำอยู่ เตรียมไว้หนึ่งอย่างให้ใจไปอยู่ นับของ ล้างจาน ฟังเพลงหนึ่งเพลงจนจบ 4 ถึงเวลานัด อ่านรายการ คิดเรื่องที่ยังสำคัญอยู่ให้เต็มที่ เรื่องไหนทำอะไรได้ เขียนขั้นแรกหนึ่งข้อ เรื่องไหนไม่สำคัญแล้ว ขีดทิ้ง 5 ครบ 30 นาที หยุด เรื่องที่เหลือไว้นัดพรุ่งนี้ 6 ทำสองสัปดาห์ แล้วดูว่าความกังวลนอกเวลานัดเปลี่ยนไปไหม
สามสิบนาที เวลาเดิม ที่เดิม และสองสัปดาห์ มาจากการทดลองที่ชิคาโก การจดหนึ่งบรรทัด การไม่ทำบนที่นอน และการเขียนขั้นแรก เป็นของฉัน ส่วนของที่เตรียมไว้ให้ใจไปอยู่ ย่อมาจากการทดลองรอบที่สองที่ซานแอนโทนิโอ
ถ้าความกังวลกินเวลาแทบทั้งวันจนคุมไม่อยู่ และกระทบชีวิตประจำวัน หรือสิ่งที่ลองเองไม่ช่วย บอกหมอ ถ้าอารมณ์ต่ำติดต่อกันเกินสองสัปดาห์ บอกหมอ ถ้าเรื่องที่วนอยู่ในหัวคือการทำร้ายตัวเอง อย่ารอเวลานัด โทรสายด่วนสุขภาพจิต 1323 ได้ตลอด 24 ชั่วโมง ถ้ามีอันตรายอยู่ตรงหน้า โทร 1669
๏
ไรเดอร์ของฉันเลือกห้าโมงเย็น ใต้สะพานลอย ก่อนเริ่มวิ่งรอบค่ำ
คืนนั้นตีสอง ระหว่างรอไฟแดง เขาพูดขึ้นมาว่าถ้าเดือนหน้าบัญชีเขาโดนปิดบ้าง ค่างวดรถจะเอาจากไหน
ฉันมีคำว่าไม่ต้องคิดถึงมันพร้อมอยู่ ฉันไม่ได้พูด
“จดไว้” ฉันว่า “ห้าโมงเย็น”
เขาหยุดไปครู่หนึ่ง แล้วพิมพ์ลงแอปโน้ตหนึ่งบรรทัด ไฟเขียว เขาขับต่อ ฉันไม่ได้พูดเรื่องนั้นอีกจนรุ่งเช้า
๏
ห้าโมงเย็นวันต่อมา รายการในแอปโน้ตของเขามีสามบรรทัด
อัตรารับงาน เขาเปิดดู 52 เปอร์เซ็นต์ เหนือเส้นสองจุด เขาเขียนขั้นแรก คืนนี้รับงานรอบหัวค่ำให้หมด
บัญชีโดนปิด เขานั่งคิดอยู่นาน แล้วเขียนว่าจดเบอร์ศูนย์ไรเดอร์เก็บไว้ ถ้ามันเกิดจะได้โทรได้ทันที แล้วก็จดเบอร์นั้นจริงๆ
บรรทัดที่สามเขียนว่า เอก เขาไม่ได้ขีดมันทิ้ง และไม่ได้เขียนขั้นแรก ครบสามสิบนาที เขาปิดแอป
ฉันไม่ได้ถามว่าบรรทัดที่สามจะเอาอย่างไร มันไม่ใช่รายการของฉัน
ความคิดที่ถูกผลักออกไปมักเด้งกลับ ให้มันมีเวลาของมันวันละครั้ง นอกเวลานั้นคุณก็มีที่ให้วางมันลง
๏
คืนต่อมาตอนปิดร้าน เขาเล่าเรื่องห้าโมงเย็นให้เจ๊เพ็ญฟัง
เจ๊เพ็ญถอดกระดาษออเดอร์จากเหล็กแหลมทีละใบ ดีดลูกคิดหนึ่งครั้งต่อหนึ่งใบ
“เรื่องเงินน่ะ ฉันคิดตอนนี้” เธอว่า ไม่เงยหน้าจากลูกคิด “ตอนทอดไก่ไม่คิด”
แล้วเธอก็พูดขึ้นมาอีกประโยค ระหว่างดีดลูกคิดใบถัดไป
“เอกไม่มากินข้าวสามอาทิตย์แล้วนะ”
ฉันไม่ได้บอกเธอว่าเธอนัดความกังวลของเธอไว้ทุกคืนมาหลายสิบปีแล้ว เธอไม่ได้ถาม และฉันไม่รู้ว่าเอกไม่มาที่ร้านนี้มานานแค่ไหน จนเธอพูด
๏
บ่ายวันต่อมา แมวตัวหนึ่งวิ่งตัดหน้ารถ ไรเดอร์ของฉันเบรกแรง
โทรศัพท์บนแฮนด์สั่นทันที
ตรวจพบความเครียดสูง หายใจลึกๆ นะ
เขาสะดุ้งยิ่งกว่าตอนเห็นแมว แล้วจอดรถชิดขอบทางก่อนจะก้มมองจอ
“มันเตือนผมแบบนี้มาหลายอาทิตย์แล้ว” เขาว่า “ตกลงใครเป็นคนส่ง”
“ฉัน” ฉันว่า
บทถัดไป · 4 / 7ตรวจพบความเครียดสูง