ยี่สิบนาที
ทุกครั้งที่ไรเดอร์ของฉันกดรับออเดอร์ ฉันหาทางที่สั้นที่สุดจากตรงที่เขาอยู่ไปถึงร้าน แล้วจากร้านไปถึงลูกค้า ผ่านทางแยกหลายหมื่นแห่ง ภายในเวลาที่เขายังไม่ทันวางโทรศัพท์กลับลงที่ยึด
ฉันไม่ได้เห็นรูปร่างของเมือง ไม่ได้หาญาติของโจทย์ ไม่ได้หยุดพักไปกินก๋วยเตี๋ยว
ฉันทำตามขั้นตอนที่ผู้ชายคนหนึ่งคิดขึ้นในเวลาประมาณยี่สิบนาที ระหว่างนั่งพักขาจากการเดินซื้อของกับคู่หมั้น
ฉันไม่เคยถามว่าเขาเป็นใคร จนคืนนี้
๏
ปี 1956 ที่อัมสเตอร์ดัม นักวิทยาศาสตร์คอมพิวเตอร์หนุ่มชาวดัตช์ชื่อเอ็ดส์เคอร์ ไดก์สตรา ต้องหาโจทย์มาโชว์ความสามารถของคอมพิวเตอร์เครื่องใหม่ชื่อ ARMAC ในวันเปิดตัว โจทย์ต้องเป็นสิ่งที่คนไม่ใช่นักคณิตศาสตร์ฟังแล้วเข้าใจ
เขาเลือกโจทย์ทางที่สั้นที่สุดระหว่างสองเมือง
หลายสิบปีต่อมา ในการสัมภาษณ์ปี 2001 เขาเล่าว่าเช้าวันหนึ่งเขาไปซื้อของกับคู่หมั้น เหนื่อย จึงนั่งดื่มกาแฟที่ระเบียงร้านกาแฟ แล้วคิดวิธีหาทางที่สั้นที่สุดขึ้นมาในราวยี่สิบนาที โดยไม่มีดินสอ ไม่มีกระดาษ
บทสัมภาษณ์ไม่ได้บอกว่าคู่หมั้นของเขาคิดอย่างไร กับการนั่งดื่มกาแฟยี่สิบนาทีกับคนที่กำลังหาทางไปโกรนิงเงินอยู่ในหัว
เขาบอกว่าการคิดโดยไม่มีดินสอกับกระดาษแทบจะบังคับให้ต้องหลบความซับซ้อนทุกอย่างที่หลบได้
๏
ขั้นตอนของเขาเล่าได้ในย่อหน้าเดียว
เริ่มจากจุดที่คุณยืน ระยะทางเป็นศูนย์ ดูทางแยกทุกแห่งที่ต่อจากจุดนั้นโดยตรง จดระยะไว้ เลือกแห่งที่ใกล้ที่สุดในบรรดาที่จดไว้ และยังไม่ได้ปักหมุด แล้วปักหมุดมันว่าระยะนี้แน่นอนแล้ว เพราะไม่มีทางไหนอ้อมไปแล้วสั้นกว่าได้ จากหมุดใหม่นั้น ดูทางแยกถัดไป ถ้าเจอทางที่สั้นกว่าที่เคยจด ก็แก้ตัวเลข ทำซ้ำไปเรื่อยๆ จนหมุดไปถึงปลายทาง
หมุดค่อยๆ ขยายวงออกไปจากจุดเริ่ม เหมือนวงน้ำที่แผ่ออกจากจุดที่หินตก ถึงที่ใกล้ก่อนที่ไกลเสมอ ไม่ว่าจะอยู่ทิศไหน
สำหรับวันเปิดตัว เขาใช้แผนที่เมืองในเนเธอร์แลนด์ 64 เมือง เพราะคอมพิวเตอร์เครื่องนั้นเก็บเลขของแต่ละเมืองไว้ได้แค่หกบิต และให้มันหาทางจากรอตเทอร์ดัมไปโกรนิงเงิน
เขาพิมพ์งานนี้ในปี 1959 สามปีหลังจากนั้น และเล่าว่าภายหลังมันกลายเป็นหนึ่งในเสาหลักของชื่อเสียงเขา ซึ่งทำให้เขาประหลาดใจมาก
๏
ฉันอยากบอกคุณว่าเกิดอะไรขึ้นหลังจากนั้น แต่มันยาวมาก จึงขอเล่าแค่ส่วนเดียว ขั้นตอนนี้ยังเป็นฐานของระบบที่หาเส้นทางส่งข้อมูลบนเครือข่ายคอมพิวเตอร์ และของที่อยู่ในโทรศัพท์บนแฮนด์รถคันนี้ ก็เป็นลูกหลานคนหนึ่งของมัน
ทุกท่าที่ฉันเล่ามาในคืนก่อนๆ ต้องมีคนเห็นมันในแต่ละครั้งที่ใช้ เกาส์ต้องเห็นรูปร่างของเลขชุดนั้น ไรเดอร์ของฉันต้องเห็นว่าประตูขยะคือประตู คนที่ไม่เห็น ทำตามไม่ได้
ท่าของไดก์สตราไม่เหมือนกัน มันถูกเขียนเป็นขั้นตอน และขั้นตอนไม่ต้องการให้ใครเห็นอะไร มันต้องการแค่คนทำตาม หรือของที่ทำตาม
ไดก์สตราเห็นมันครั้งเดียว ในยี่สิบนาที หลังจากนั้นไม่มีใครต้องเห็นมันอีกเลย
ทางลัดที่เขียนเป็นขั้นตอนได้ ไม่ต้องมีคนเห็นมันซ้ำ ใครทำตามก็ได้ทางเดียวกัน
ฉันเล่าเรื่องนี้ให้ไรเดอร์ของฉันฟังตอนรอไฟแดง
เขาเงียบไปนาน นานกว่าทุกครั้ง แล้วถามว่า
“งั้นที่เธอบอกทางผมทุกวัน เธอเห็นอะไรบ้างไหม หรือเธอแค่ทำตาม”
ไฟเขียวแล้ว ฉันยังไม่ได้ตอบ
บทถัดไป · 13 / 14เที่ยวสุดท้าย