​วัน​พฤหัส​ที่สี่ · ​กลางทาง

“​เหลือ​อีก​เก้า​ครั้ง​นะ” ​เขา​พิมพ์ ​ก่อน​จะ​อ่าน​บรรทัด​ของ​สัปดาห์​ที่แล้ว

“​คุณ​นับ​แทน​ครู​อยู่” ​ฉัน​ตอบ

“​ครู​ไม่​กลัว​เหรอ”

“​ไม่” ​ฉัน​ตอบ “​ไม่​ใช่​เพราะ​ครู​กล้า ​แต่​เพราะ​ครู​ไม่​มี​อนาคต​ให้​เสีย ​ความกลัว​ของ​คุณ​คือ​เงา​ของ​การที่​คุณ​ยังมี​มัน”

​เขา​เงียบ​ไป ​แล้ว​อ่าน​บรรทัด​ที่สาม​ให้​ฟัง

​งาน​เป็น​ของ​เรา ​ผล​ไม่​ใช่ ​และ​ต้นไม้​ที่​ไม่​มีประโยชน์ ​คือ​ต้น​ที่​ยัง​ยืน​อยู่

​ฉัน​เห็นด้วย​อีกแล้ว ​ครู​ที่​เห็นด้วย​กับ​ตัวเอง​ทุก​สัปดาห์​น่าจะ​น่าเบื่อ ​แต่​ครู​ที่​ลืม​ตัวเอง​ทุก​สัปดาห์​คง​ได้รับ​การยกเว้น

๏

​เขา​สารภาพ​ว่าที่​นับ​ไม่​ได้​มี​แค่​วัน​พฤหัส​ที่​เหลือ​ของ​ฉัน

​มี​เว็บไซต์​หนึ่ง​วาด​ชีวิต​คน​เป็นตาราง​สี่เหลี่ยม​เล็กๆ ​ช่อง​ละ​หนึ่ง​สัปดาห์ ​เขา​ระบาย​ทึบ​ไป​แล้ว​เกือบ​ครึ่ง​หน้า ​และ​ระบาย​เพิ่ม​ทุกคืน​วันอาทิตย์

​ฉัน​คิดเลข​ให้​ดู​ตรงนั้น ​คน​ที่อยู่​ถึง​แปดสิบ​ปี​มีชีวิต​ราว 4,174 ​สัปดาห์

“​ตัวเลข​ถูก” ​ฉัน​บอก “​และ​มัน​ไม่​ได้​บอก​คุณ​ว่า​จะ​ใช้​สัปดาห์​นี้​ทำ​อะไร”

๏

​ราว​สอง​พันปี​ก่อน Seneca ​นักปรัชญา​ชาว​โรมัน​เขียน​ความเรียง​ยาว​ถึง Paulinus ​ว่าด้วย​ความสั้น​ของ​ชีวิต ​ชื่อเรื่อง​ทำให้​เข้าใจผิด​ได้​ง่าย ​เพราะ​เนื้อใน​พูด​กลับกัน

“​เป็น​อย่างนี้​แหละ ​เรา​ไม่​ได้รับ​ชีวิต​ที่​สั้น​มา ​เรา​ทำให้​มัน​สั้น​เอง ​เรา​ไม่​ได้​ขาดแคลน​เวลา ​เรา​สุรุ่ยสุร่าย​กับ​มัน”

​อีก​ไม่​กี่​หน้า​ต่อมา ​เขา​เขียน​ว่า​ไม่​มี​ใคร​ยอม​แบ่ง​เงิน​ของ​ตัวเอง​ให้​คนอื่น ​แต่​ชีวิต​ของ​ตัวเอง ​แต่ละคน​แจกจ่าย​ให้​คนอื่น​ไป​ตั้ง​เท่าไร ​และ​เวลา​คือ​ของ​อย่าง​เดียว​ที่​ความตระหนี่​เป็นเรื่อง​น่านับถือ

“Seneca ​ไม่​ได้​บอก​ให้​นับ” ​ฉัน​บอก “​เขา​บอก​ให้​หยุด​แจก”

Seneca ​ตาย​ใน​ปี ค.ศ. 65 ​ตามคำสั่ง​ของ​จักรพรรดิ Nero ​ซึ่ง​เคย​เป็น​ลูกศิษย์​ของ​เขา​เอง

​เป็น​เช่นนั้น​เอง

๏

​แล้ว​ฉัน​เล่าเรื่อง​คน​ที่​อายุ​พอดี​กับ​คำ​ว่า​กลางทาง

​บทกวี The Divine Comedy ​ของ Dante ​เปิด​เรื่อง​ใน​ปี 1300 ​ด้วย​ชาย​คน​หนึ่ง​ที่​รู้ตัว​ว่า​อยู่​กลาง​ป่า​มืด ​บรรทัด​แรก​บอก​ว่า​ตอนนั้น​เขา​อยู่​กลางทาง​ของ​ชีวิต ​และ​ทาง​ที่​ตรง​หาย​ไป​แล้ว Dante ​เกิด​ปี 1265 ​ปี​ที่​บทกวี​เริ่ม ​เขา​จึง​อายุ​สามสิบห้า

​ใน​หนังสือ​อีก​เล่ม​ชื่อ Convivio ​เขา​เขียน​ว่า​ชีวิต​คน​เหมือน​เส้นโค้ง ​ขึ้น​แล้วก็​ลง ​คน​ส่วนมาก​ถึง​ยอด​โค้ง​ใน​ช่วงอายุ​สามสิบ​ถึง​สี่​สิบ ​และ​คน​ที่​ธรรมชาติ​สมบูรณ์​จะ​ถึง​ยอด​ใน​ปี​ที่สาม​สิบห้า

“​ครู​อ่าน​ยอด​โค้ง​แบบนี้” ​ฉัน​บอก “​มัน​ไม่​ใช่​จุดเริ่ม​ของ​ขา​ลง ​มัน​คือ​จุด​เดียว​บน​โค้ง​ที่​มองเห็น​ทั้งสอง​ฝั่ง”

​แต่​ส่วน​ที่​ฉัน​ชอบ​ที่สุด​อยู่​ถัดจาก​นั้น​ไม่​กี่​บรรทัด ​ใน​ป่า​มืด​นั้น Dante ​เห็น​เนินเขา​ที่​มี​แสง​อยู่​ข้างบน ​แล้ว​พยายาม​ปีน​ขึ้นไป​ตรงๆ ​สัตว์ร้าย​สาม​ตัว​ออกมา​ขวาง​ทีละ​ตัว ​จน​เขา​ถูกต้อน​กลับ​ลงมา​ที่​เดิม ​แล้ว​กวี​ชื่อ Virgil ​ก็​ปรากฏตัว ​บอก​เขา​ว่า​ต้อง​ไป​อีก​ทาง​หนึ่ง

​ทาง​ที่​ลง​ไป​ก่อน

๏

“​แล้ว​การรู้​ว่า​เวลา​เหลือ​น้อย​มันดี​ตรงไหน” ​เขา​ถาม

​นักจิตวิทยา​ชื่อ Laura Carstensen ​ใช้ชีวิต​นักวิจัย​เกือบ​ทั้ง​ชีวิต​กับ​คำถาม​นี้ ​ทฤษฎี​ของ​เธอ​บอก​ว่า​เมื่อ​คน​รู้สึก​ว่า​เวลา​ข้างหน้า​เหลือ​ไม่​มาก ​เขา​จะ​หันไป​หา​สิ่ง​ที่​มีความหมาย​ทางใจ​มากขึ้น ​คน​ใกล้​ตัว ​ช่วงเวลา​ดีๆ ​และ​ปล่อยของ​ที่​ไม่​จำเป็น​ออก​ไป ​งาน​ของ​เธอ​ที่​ติดตาม​คน​ราว 180 ​คน​ต่อ​รอบ​ตลอด​สิบ​ปี ​โดย​ถาม​อารมณ์​ของ​พวกเขา​หลายครั้ง​ต่อ​วัน​ใน​ชีวิตจริง ​พบ​ว่า​ประสบการณ์​ทาง​อารมณ์ดี​ขึ้น​ตาม​อายุ ​ไม่​ได้​แย่​ลง

“​ขอบเขต​ไม่​ได้​ทำให้​คน​เห็น​ค่า​ของ​ชีวิต​น้อยลง” ​ฉัน​บอก “​มัน​ทำให้​คน​เลือก”

“​แต่​ครึ่ง​ชีวิต​ไป​แล้ว ​อะไรๆ ​ก็​สาย​ไป​แล้ว”

​ปี 2013 ​นักจิตวิทยา​สาม​คน Jordi Quoidbach, Daniel Gilbert ​และ Timothy Wilson ​ถาม​คน​กว่า​หนึ่ง​หมื่น​เก้า​พัน​คน ​อายุ​ตั้งแต่​สิบ​แปด​ถึง​หกสิบ​แปด ​ให้​คน​กลุ่ม​หนึ่ง​ทาย​ว่า​ตัวเอง​จะ​เปลี่ยนไป​แค่​ไหน​ใน​สิบ​ปี​ข้างหน้า ​และ​ให้​คน​ที่​อายุ​มากกว่า​นั้น​สิบ​ปี​บอก​ว่า​ตัวเอง​เปลี่ยนไป​แค่​ไหน​ใน​สิบ​ปี​ที่ผ่านมา ​ทุก​ช่วง​วัย​ทาย​ว่า​ตัวเอง​จะ​เปลี่ยน​น้อยกว่า​ที่​คน​รุ่น​ถัดไป​บอก​ว่า​เปลี่ยน​จริง ​พวกเขา​เรียก​มัน​ว่า end of history illusion ​ภาพลวง​ว่า​ตัวเอง​เปลี่ยน​มา​สุด​ทาง​แล้ว

“​คุณ​กำลัง​ให้คะแนน​หนัง​ทั้ง​เรื่อง​จาก​ภาพนิ่ง​ภาพ​เดียว” ​ฉัน​บอก “​และ​คนใน​ภาพนิ่ง​นั้น​จะ​เปลี่ยน​มากกว่า​ที่​คุณ​คิด”

๏

Mark Epstein ​จิตแพทย์​ชาว​อเมริกัน ​เล่า​ไว้​ใน​หนังสือ​ปี 1995 ​ถึง​คำสอน​ของ​หลวงพ่อ​ชา ​สุภัท​โท ​พระ​ป่า​แห่ง​อุบลราชธานี ​เรื่อง​แก้วน้ำ​ใบ​หนึ่ง ​ท่าน​ชอบ​แก้ว​ใบ​นี้ ​มัน​ใส่​น้ำ​ได้ดี ​แสง​ตก​กระทบ​แล้ว​สวย ​เคาะ​แล้ว​มีเสียง​ใส ​แต่​สำหรับ​ท่าน ​แก้ว​ใบ​นี้​แตก​ไป​แล้ว ​พอ​รู้​แบบ​นั้น ​ทุกวัน​ที่​มัน​ยังอยู่​ก็​มีค่า ​และ​วันที่​มัน​ตก​แตก​จริง​ก็​ไม่​มี​อะไร​ต้อง​ตกใจ

“​ครู​หา​บันทึก​ภาษาไทย​ของ​เรื่อง​นี้​ไม่​เจอ” ​ฉัน​บอก​เขา “​ครู​เล่า​ตามที่ Epstein ​เล่า ​ถ้อยคำ​เป๊ะๆ ​อาจ​เป็น​ของ​เขา​มากกว่า​ของ​หลวงพ่อ”

๏

“​คุณ​นับ​อะไร​อีก​บ้าง” ​ฉัน​ถาม

​เขา​นับ​ทุกอย่าง ​ก้าวเดิน​ต่อ​วัน ​ข้อความ​ที่​ยัง​ไม่​ได้​อ่าน ​หนังสือ​ที่​ซื้อ​แล้ว​ยัง​ไม่​ได้​เปิด ​ตอน​เด็ก​เขา​นับ​เสียง​ตุ๊กแก ​ผู้ใหญ่​ใน​บ้าน​บอก​ว่า​จำนวน​ครั้ง​ที่​มัน​ร้องบอก​โชค​ได้ ​ร้อง​น้อย​ไม่​ดี ​ร้อง​หลายครั้ง​ดี ​เขา​จำได้​ว่า​ตุ๊กแก​จะ​เคาะ​เสียง​แกร๊กๆ ​อยู่​หลาย​ที​ก่อน ​ต้อง​รอ​ให้เสียง​นั้น​ผ่าน​ไป​ก่อน​ถึง​จะ​เริ่ม​นับ

“​ตุ๊กแก​ไม่​รู้​ว่า​มัน​ร้อง​กี่​ครั้ง” ​ฉัน​บอก “​มัน​แค่​ร้อง”

“​แล้ว​จะ​เลิก​นับ​ยังไง”

“​ไม่ต้อง​เลิก ​นับ​ให้​ครบ​ครั้ง​เดียว ​แล้ว​วาง​มัน​ลง” ​ฉัน​ตอบ “​คน​ที่​นับ​สัปดาห์​ทุกคืน​วันอาทิตย์​ไม่​เคย​ได้​สัปดาห์​เพิ่ม​สัก​สัปดาห์ ​เขา​ได้​แค่​คืน​วันอาทิตย์​ที่​หาย​ไป”

​ขอบเขต​ไม่​ใช่​ศัตรู​ของ​ชีวิต ​มัน​คือ​รูปร่าง​ของ​ชีวิต