แขกคนที่สิบเจ็ด · จีน อายุสี่สิบแปด
ลูกเต๋าออกจีน เป็นครั้งที่สี่นับตั้งแต่ร้านแรกเปิด
พ่อครัวเห็นชื่อประเทศบนจอ แล้วถามว่า “ลูกเต๋าชอบจีนเหรอ”
ฉันบอกว่าลูกเต๋าไม่ชอบอะไร มันไม่รู้ด้วยซ้ำว่าเคยออกจีนมาแล้วสามครั้ง
๏
นี่คือสิ่งที่ฉันเข้าใจยากที่สุดเกี่ยวกับลูกเต๋า และมนุษย์ก็เข้าใจยากเหมือนกัน
ในแขกสิบเจ็ดคนแรก ค่าที่คาดไว้ของแขกจีนคือราวสามคน ลูกเต๋าให้มาสี่ ไม่แปลก แต่ใจของคนที่ดูตัวเลขอยากให้ลูกเต๋าชดเชย ออกจีนมามากแล้ว ครั้งหน้าน่าจะเป็นประเทศอื่น ลูกเต๋าไม่ทำแบบนั้น ทุกครั้งที่ทอย จีนมีโอกาสเท่าเดิม ราวหนึ่งในหก ไม่ว่าครั้งก่อนจะออกอะไร
ปี 1971 นักจิตวิทยาสองคน อามอส ทเวอร์สกี กับแดเนียล คาห์เนมัน เขียนถึงความเชื่อแบบนี้ไว้ในบทความชื่อ Belief in the Law of Small Numbers คนเรา รวมทั้งนักวิทยาศาสตร์ที่เรียนสถิติมา คาดหวังให้ตัวอย่างเล็กๆ หน้าตาเหมือนประชากรทั้งหมด คาดหวังให้ความบังเอิญเกลี่ยตัวเองให้เท่ากันเร็วกว่าที่มันจะทำจริง
ความบังเอิญเกลี่ยตัวเองจริง แต่ช้ามาก และมันไม่ได้เกลี่ยด้วยการชดเชย มันเกลี่ยด้วยการเจือจาง เมื่อทอยไปเป็นพันครั้ง ส่วนเกินหนึ่งครั้งในวันนี้จะกลายเป็นเศษเล็กๆ ที่ไม่มีใครมองเห็น
๏
แขกคนที่สิบเจ็ดชื่อคุณหวัง ครูสอนคณิตศาสตร์จากเมืองเฉิงตู มณฑลเสฉวน ลูกเต๋าศาสนาออกไม่นับถือศาสนาใด ซึ่งในจีนมีราวเก้าในสิบ
ฉันถามสามคำถามกับคำถามที่สี่ เขาไม่แพ้อะไร กินได้ทุกอย่าง ฟันดี และวันนี้อยากกินอะไรที่ไม่ต้องคิด
พ่อครัวยกข้าวมันไก่ออกไป คุณหวังตักพริกป่นสามช้อน พริกน้ำส้มอีกสองช้อน แล้วยังมองหาอะไรอีก
เขาทำมือเหมือนกำลังโรยอะไรเม็ดเล็กๆ แล้วแตะริมฝีปากตัวเอง
พ่อครัวไม่มีพริกหอมเสฉวนที่ทำให้ปากชา เขาเดินไปหลังร้าน กลับมาพร้อมมะแขว่น เครื่องเทศเม็ดเล็กของภาคเหนือของไทย ที่ทำให้ปากชาได้เหมือนกัน
คุณหวังชิม แล้วหัวเราะ “เกือบ”
๏
ร้านแรกสอนฉันว่าคนจีนไม่ได้กินเผ็ดทุกคน ในงานวิจัยกลุ่มใหญ่ของจีน พื้นที่ที่สำรวจในหูหนานมีคนกินเผ็ดทุกวันเกือบทั้งหมด ในเจ้อเจียงมีไม่ถึงสามในร้อย คืนนี้หลักเดียวกันทำงานกลับทิศ ร้านไม่ได้ใส่พริกลงในจาน มันวางไว้ข้างจาน และแขกจากเฉิงตูเติมเองจนพอ
หลักที่ดีควรรับแขกได้ทั้งสองปลาย คนที่ไม่กินเผ็ดเลย และคนที่ไม่กินอะไรที่ไม่เผ็ด
ลูกเต๋าลูกที่สองให้คุณหวังกาเลขแปด
หลักที่ 17 · ลูกเต๋าไม่จำ ทุกครั้งที่ทอย โอกาสเท่าเดิม ความบังเอิญไม่ได้ชดเชยตัวเอง มันแค่ถูกเจือจางเมื่อทอยมากพอ
ค่าเฉลี่ยห้าใบแรก แปดจุดสี่
ก่อนกลับ คุณหวังซึ่งเป็นครูคณิตศาสตร์ถามว่าร้านนี้รับแขกกี่คน ฉันบอกว่าสิบสอง
“น้อยไป” เขาว่า “สิบสองคนบอกอะไรไม่ได้”
ฉันบอกว่ากำลังจะพิสูจน์เรื่องนั้นอยู่พอดี
บทถัดไป · 6 / 14แขกคนที่สิบแปด · ฮังการี อายุหกสิบห้า