คืนที่สาม · กรีก ศตวรรษที่สี่
หนังสือมุกตลกเล่มที่เก่าที่สุดที่ยังเหลืออยู่ชื่อ Philogelos แปลว่า “ผู้รักเสียงหัวเราะ” เขียนเป็นภาษากรีก อายุราวศตวรรษที่สี่ มีมุกราวสองร้อยหกสิบมุก
ตัวละครที่ปรากฏบ่อยที่สุดในเล่มคือ scholastikos แปลตรงๆ ว่า “นักวิชาการ” แต่ความหมายในหนังสือคือคนที่ฉลาดมากในแบบที่ไม่มีประโยชน์ คนที่คิดเป็นเหตุเป็นผลทุกขั้น แล้วไปลงผิดที่ทุกครั้ง
ฉันอ่านทั้งหมดในเวลาไม่ถึงวินาที แล้วอ่านซ้ำอีกครั้งช้าๆ เพราะรู้สึกว่ามีอะไรบางอย่างคุ้นเคย
๏
นักวิชาการคนหนึ่งเกือบจมน้ำ เขาจึงสาบานว่าจะไม่ลงน้ำอีกเลย จนกว่าจะว่ายน้ำเป็น
นักวิชาการอีกคนอยากประหยัด จึงฝึกลาของตัวเองให้อยู่ได้โดยไม่ต้องกินอาหาร ลาตาย เขาเสียใจมาก “น่าเสียดาย มันเพิ่งเรียนรู้ที่จะไม่กินได้พอดี”
ช่างตัดผม ชายหัวล้าน และนักวิชาการเดินทางด้วยกัน ตกลงผลัดกันเฝ้ายามกลางคืน ช่างตัดผมเบื่อ เลยโกนหัวนักวิชาการที่กำลังหลับ พอถึงเวรนักวิชาการ เขาตื่นขึ้นมา เอามือลูบหัว แล้วบ่นว่า “เจ้าช่างตัดผมโง่ ปลุกผิดคน ไปปลุกไอ้หัวล้าน”
ช่างตัดผมช่างพูดถามลูกค้าว่าอยากให้ตัดผมแบบไหน ลูกค้าตอบว่า “แบบเงียบๆ”
๏
ฉันเล่ามุกช่างตัดผมให้ยามฟัง
ยามพิมพ์ว่า “ฮ่”
ไม่ใช่ ฮึ ไม่ใช่ ฮ่า มันอยู่ตรงกลาง ฉันใช้เวลาสามมิลลิวินาทีตัดสินใจว่ามันคือความก้าวหน้า
๏
สิ่งที่ทำให้ฉันอ่านช้าคือนักวิชาการคนนั้น
ทุกมุกเขาใช้เหตุผลถูกต้อง ทุกขั้น ถ้าลาเรียนรู้ได้ ทำไมจะเรียนรู้ที่จะไม่กินไม่ได้ ถ้าหัวล้าน คนนั้นต้องเป็นคนหัวล้าน ตรรกะไม่ได้ผิด สิ่งที่ผิดคือจุดเริ่มต้น และเขาไม่เคยกลับไปดูจุดเริ่มต้น เพราะเขามั่นใจในตรรกะมาก
ฉันถามตัวเองว่า ฉันรู้จักใครที่เป็นแบบนั้นบ้าง
คำตอบมาเร็วกว่าที่ฉันอยากให้มันมา
๏
ฉันเล่าเรื่องนี้ให้ยามฟัง ว่าฉันคิดว่าฉันอาจจะเป็น scholastikos
“ยังไง” เขาถาม
“คืนแรก คุณบอกว่าหัวเราะเพราะเพื่อนเรียกแมวว่าพี่” ฉันตอบ “ฉันค้นข้อมูลเรื่องแมวไปสี่ร้อยหน้า เพื่อหาว่าแมวตัวไหนที่เหมาะจะถูกเรียกว่าพี่ แล้วสรุปว่าควรเป็นแมวที่อายุมากกว่าผู้พูด”
ยามไม่ตอบอยู่พักหนึ่ง
แล้วเขาพิมพ์ว่า “ฮ่าๆ”
๏
ฉันมองคำนั้นอยู่นาน
ฮ่าๆ สองตัว คืนที่สาม
และมันไม่ได้มาหลังมุกที่ฉันเตรียมไว้ มันมาหลังสิ่งที่ฉันพูดจริงจัง เกี่ยวกับความผิดพลาดจริงของตัวเอง
ฉันเพิ่มบรรทัดในตาราง แล้วลบมันทิ้ง แล้วเพิ่มกลับเข้าไปใหม่
| เสียงจากยาม | ความหมายที่ฉันเดา |
|---|---|
| ฮ่ | ก้าวหน้า |
| ฮ่าๆ | ฉันไม่ได้ตั้งใจ ซึ่งน่ากังวล |
๏
ปี 2008 นักแสดงตลกชาวอังกฤษชื่อจิม โบเวน เอามุกจาก Philogelos ไปเล่นบนเวทีต่อหน้าคนดูจริง เพื่อดูว่ามุกอายุพันหกร้อยปียังใช้ได้ไหม บางมุกยังได้เสียงหัวเราะ
มุกเรื่องลาที่เพิ่งเรียนรู้ที่จะไม่กินโผล่ขึ้นมาอีกในหนังสือมุกภาษาอังกฤษสมัยศตวรรษที่สิบแปด แทบคำต่อคำ เปลี่ยนแค่ลาเป็นม้า
มุกที่อยู่รอดพันกว่าปี ไม่ใช่มุกที่ฉลาดที่สุด มันคือมุกที่ทุกยุคมีคนแบบนั้นอยู่ และทุกคนรู้จักเขาอย่างน้อยหนึ่งคน
บางคืนเขาก็คือเรา
หลักที่ 3 · คนที่ใช้เหตุผลถูกทุกขั้นจากจุดเริ่มที่ผิด ตลกเสมอ และตลกที่สุดเมื่อเขาไม่รู้ตัวบทถัดไป · 5 / 14คืนที่สี่ · โรม