14 · ตอนนั้นถูกกว่านี้ตั้งเยอะ
ทายก่อน ถ้าถามคนร้อยคนว่า มองย้อนชีวิตแล้ว เสียดายเรื่องที่ทำลงไป หรือเรื่องที่ไม่ได้ทำมากกว่า จะมีกี่คนตอบว่าเรื่องที่ไม่ได้ทำ ยี่สิบคน สี่สิบคน หรือหกสิบคน
หกสิบกว่าคน การทดลองซ้ำที่ตีพิมพ์ปี 2022 ถามคำถามนี้กับคน 535 คน 63 คนในร้อยตอบว่าเรื่องที่ไม่ได้ทำ ทิศเดียวกับงานต้นฉบับปี 1994 ของ Thomas Gilovich กับ Victoria Husted Medvec แต่เบากว่า งานนั้นได้ 75 คนในร้อย ราคาที่คุณพลาดไปแล้ว ไม่ได้อยู่ในตัวเลือกที่วางอยู่ตรงหน้า แต่มันนั่งอยู่ในหัว และบางครั้งมันตัดสินใจแทน
ทัวร์ญี่ปุ่นสองราคา
ตัวเลขในเรื่องนี้แต่งขึ้น สามปีก่อนมีทัวร์ญี่ปุ่นช่วงซากุระราคาโปรโมชันหนึ่งหมื่นเก้าพันบาท ราคาปกติสามหมื่น ป้าหวาดไม่ไป เพราะต้องขึ้นเครื่องบิน ปีนี้ทัวร์เดียวกันลดเหลือสองหมื่นสองพัน ยังถูกกว่าราคาปกติแปดพันบาท เพื่อนชวนอีกรอบ ป้าหวาดไม่ไปอีก และเหตุผลรอบนี้ไม่ใช่เครื่องบิน
ป้าหวาด: ไม่ไปหรอก ป้าเคยเห็นหนึ่งหมื่นเก้ามาแล้ว
น้องส่วน: หนึ่งหมื่นเก้าไม่มีขายแล้วครับป้า
ป้าหวาด: นั่นแหละที่ป้าเสียดาย หลานพูดเหมือนหนึ่งหมื่นเก้าไม่เคยมีอยู่จริง
น้องส่วน: มันเคยมีครับ ตอนนี้ไม่มีแล้ว
ปี 1995 Orit Tykocinski กับเพื่อนร่วมงาน ตั้งชื่ออาการนี้ว่า inaction inertia คนที่เพิ่งพลาดโอกาสที่ดีมาก จะปฏิเสธบ่อยขึ้น เมื่อเจอโอกาสที่ยังดีอยู่แต่ดีน้อยกว่าเดิม การทดลองซ้ำกับคนกว่าหนึ่งพันห้าร้อยคนในปี 2021 พบอาการนี้ชัดในบางสถานการณ์ และแทบไม่พบในบางสถานการณ์ มันมีจริง แต่ไม่ได้เกิดกับทุกเรื่องเท่ากัน
ราคาที่พลาดไปทำตัวเป็นราคาอ้างอิงในหัว มันเข้ามานั่งแทนราคาปกติ ทำให้ราคาที่ยังดีอยู่ดูแพง ทั้งที่มันไม่ใช่ตัวเลือกแล้ว ตัวเลือกจริงวางอยู่ตรงหน้าเสมอ และมีไม่กี่อย่าง ทำตอนนี้ในราคานี้ หรือไม่ทำ
ความเสียดายก็เป็นตัวเศษ
คนเสียดายสิ่งที่ไม่ได้ทำ ความเสียดายนั้นทำให้ปฏิเสธโอกาสถัดไป และตรงนี้คือชิ้นที่สามของเรื่องเดียวกัน ความเสียดายเองก็หลอกได้ ด้วยท่าเดียวกับป้ายหน้าแผงสลาก เรื่องที่เสียดายว่าไม่ได้ทำ คือโอกาสที่ปล่อยไปแล้วมันออกมาดี ส่วนโอกาสที่ปล่อยไปแล้วมันพัง ไม่มีใครเสียดาย จึงไม่มีใครจำ
ตัวเลขเรื่องความเสียดายที่ถูกอ้างต่อกันบ่อย ก็เป็นตัวเศษเหมือนกัน มันบอกว่ามองทั้งชีวิต 84 คนในร้อยเสียดายเรื่องที่ไม่ได้ทำมากกว่า ถ้าถามว่าจากกี่คน คำตอบคือสามสิบสองคน ในการทดลองข้อหนึ่งของงานปี 1994 ที่ให้นึกถึงเรื่องที่เสียดายที่สุดของแต่ละแบบมาอย่างละเรื่อง แล้วเลือกว่าเรื่องไหนเจ็บกว่า พอถามแบบเดียวกันในงานทำซ้ำปี 2022 ที่มีผู้เข้าร่วมเกือบพันคน และกับผู้มาชมพิพิธภัณฑ์แห่งหนึ่งในชิคาโก 2,600 คนในปี 2023 ซึ่ง Gilovich ร่วมทำเอง คำตอบออกมาราวครึ่งต่อครึ่งทั้งสองครั้ง ที่รอดมาคือทิศของเวลา งานปี 2023 พบว่าเรื่องของไม่กี่วันที่ผ่านมา คนเจ็บกับสิ่งที่ทำลงไปมากกว่า 58 ต่อ 42 แล้วความต่างนั้นหายไปเมื่อมองทั้งชีวิต
ความเสียดายจึงนับให้ดูแต่ครั้งที่ถ้าทำไปแล้วจะรวย ไม่เคยนับครั้งที่ถ้าทำไปแล้วจะหมดตัว ถ้านับทุกอย่างที่เคยปล่อยผ่านจริง ๆ ตัวส่วนของความเสียดายใหญ่กว่าที่ความทรงจำยอมให้เห็นเสมอ
บทถัดไป · 16 / 1915 All In Is Not Full