4 · อย่าเล่นมือถือตอนฝนตก เดี๋ยวฟ้าผ่า
ทายก่อน พายุฝนฟ้าคะนองกำลังเข้า ของสี่อย่างนี้ อย่างไหนเปลี่ยนโอกาสที่คนหนึ่งคนจะโดนฟ้าผ่ามากที่สุด มือถือในมือ สร้อยทองที่คอ ร่มด้ามเหล็ก หรือจุดที่เขายืนอยู่
ฟ้าไม่ได้เล็งมือถือ ฟ้าเล็งของที่สูงที่สุดแถวนั้น และกลางทุ่งนาตอนพายุเข้า ของที่สูงที่สุดมักเป็นคน หน่วยพยากรณ์อากาศแห่งชาติของสหรัฐอเมริกา หรือ NWS เขียนไว้ตรง ๆ ว่าโลหะ รวมถึงโทรศัพท์มือถือ "makes absolutely no difference on where lightning strikes" คือไม่ทำให้ตำแหน่งที่ฟ้าผ่าต่างไปเลย สิ่งที่ตัดสินคือความสูง รูปทรงที่แหลม และการอยู่โดดเดี่ยว
ไลน์กลุ่ม "บ้านเรารักกัน"
ป้าหวาด: [สติกเกอร์ดอกกุหลาบ] ด่วน!! ห้ามเล่นมือถือตอนฝนตก คลื่นมือถือดึงดูดฟ้าผ่า มีคนตายแล้ว ส่งต่อให้คนที่คุณรักทันที
น้าเสี่ยง: คนที่โดนผ่าอยู่จังหวัดไหนพี่ ทะเบียนรถเลขอะไร
น้องส่วน: ป้าครับ ตายแล้วกี่คน จากคนที่เล่นมือถือตอนฝนตกกี่คนครับ
ป้าหวาด: ป้าส่งต่อเพราะรัก ไม่ได้ส่งต่อเพราะนับ
น้องส่วน: กาลามสูตรข้อแรกบอกว่า อย่าเชื่อเพียงเพราะได้ยินได้ฟังตามกันมานะครับป้า
ป้าหวาด: หลานเอาพระสูตรมาเถียงป้าในไลน์ครอบครัวเหรอ
น้าเสี่ยง: ตกลงทะเบียนเลขอะไรพี่
ป้าหวาด: [สติกเกอร์ดอกบัว]
ข้อความแบบนี้เดินทางเร็วเพราะมันมีตัวเศษครบ มีคนตาย มีมือถือ มีฝน และไม่มีตัวส่วนเลยสักตัว ตายแล้วกี่คน จากคนที่ถือมือถืออยู่กลางฝนกี่คน และกี่คนในนั้นยืนอยู่ตรงไหน
บทความในนิตยสารวิทยาศาสตร์ของ สวทช. เปิดเรื่องด้วยคำเตือนประโยคเดียวกันนี้ แล้วแก้มันด้วยข้อมูลของ NOAA ว่าคนถูกฟ้าผ่าเพราะอยู่ผิดที่ผิดเวลา ไม่ใช่เพราะโทรศัพท์ และอ้างงานแบบจำลองปี 2021 ที่พบว่าของขนาดเท่ามือถือจะมีผลก็ต่อเมื่อคนยืนอยู่ห่างต้นไม้หรือเสาที่ถูกฟ้าผ่าไม่เกินราวสองเมตรครึ่ง ซึ่งเป็นที่ที่ไม่ควรยืนอยู่แล้วตั้งแต่ก่อนหยิบมือถือ ปี 2006 วารสารการแพทย์ BMJ รายงานกรณีเด็กหญิงอายุสิบห้าปีในสวนสาธารณะกลางลอนดอน ที่ถูกฟ้าผ่าขณะคุยโทรศัพท์ แพทย์ผู้รายงานตั้งข้อสันนิษฐานว่าโทรศัพท์อาจทำให้บาดเจ็บหนักขึ้น ไม่ได้บอกว่ามันดึงฟ้าลงมา
ที่ญี่ปุ่นมีความเชื่อคู่แฝดของเรื่องนี้ คือให้ถอดสร้อยโลหะตอนฟ้าร้อง หนังสือไขข้อสงสัยเรื่องลมฟ้าอากาศที่ตีพิมพ์ในญี่ปุ่นแก้ไว้ว่า ใส่หรือถอดโลหะ โอกาสโดนฟ้าผ่าก็ไม่ต่างกัน และสิ่งที่ฟ้าเลือกคือของที่สูง สองประเทศ สองความเชื่อ ตัวแปรผิดตัวเดียวกัน ทั้งคนไทยที่ปิดมือถือและคนญี่ปุ่นที่ถอดสร้อย ยังยืนอยู่ที่เดิม
ครั้งของใคร
ฝนตกใส่ทุกคนเท่ากัน ตัวส่วนไม่เท่ากัน
ในสหรัฐอเมริกา NWS คำนวณว่าโอกาสที่คนหนึ่งคนจะถูกฟ้าผ่าในหนึ่งปีคือราว 1 ใน 1,222,000 และตลอดชีวิตแปดสิบปีคือราว 1 ใน 15,300 ตัวเลขนี้เป็นค่าเฉลี่ยของคนทั้งประเทศ รวมคนที่แทบไม่เคยออกจากห้องแอร์ เข้ากับคนที่ทำงานกลางแจ้งทั้งปี ค่าเฉลี่ยแบบนี้ไม่ใช่ตัวส่วนของใครสักคน
กรมควบคุมโรคของไทยรายงานว่าช่วงปี 2020 ถึง 2024 มีคนถูกฟ้าผ่า ทั้งบาดเจ็บและเสียชีวิต รวม 284 คน และระบุว่าส่วนใหญ่เป็นเกษตรกร ผู้ใช้แรงงาน และนักเรียนนักศึกษา ห้าเดือนแรกของปี 2025 มีอีก 37 คน เสียชีวิต 2 คน คนที่นั่งทำงานใต้หลังคาคอนกรีต กับคนที่ยืนอยู่กลางทุ่งนาตอนเมฆดำตั้งเค้า อยู่ใต้ฝนเดียวกัน แต่ถูกนับอยู่ในตัวส่วนคนละตัว คนใต้หลังคาควรไปกลัวเรื่องอื่น คนกลางทุ่งควรกลัวเรื่องนี้
นี่คือจังหวะที่สองของคำถามเดียวของเล่มนี้ จากกี่ครั้ง ต้องตามด้วย ครั้งของใคร
หน่วยงานเดียวกันในสหรัฐฯ สรุปคำแนะนำไว้ประโยคเดียว "When thunder roars, go indoors" ได้ยินเสียงฟ้าร้องเมื่อไร ให้เข้าไปอยู่ในอาคาร เพราะฟ้าผ่าได้ไกลจากจุดที่ฝนตกถึงราวสิบไมล์ หรือราวสิบหกกิโลเมตร สัญญาณนี้ไม่ต้องใช้แอป ไม่ต้องใช้สถิติ ใช้แค่หู
บ่ายวันนั้น ป้าหวาดปิดมือถือ ถอดปลั๊กทีวี แล้วเดินออกไปเก็บผ้ากลางสนามหญ้าตอนฟ้ากำลังร้อง น้องส่วนวิ่งตามไปบอกว่าฟ้าร้องแล้วครับป้า ป้าหวาดตอบโดยไม่หันมาว่า "ป้าปิดมือถือแล้ว"
ฝนหยุดตอนสี่โมงเย็น ป้าหวาดต้องไปซื้อเทียนที่ร้านปากซอย เธอโบกวินมอเตอร์ไซค์ หมวกกันน็อกใบหนึ่งแขวนอยู่ที่กระจกมองข้าง และมันจะแขวนอยู่ตรงนั้นตลอดทาง
บทถัดไป · 6 / 1905 Just To The Corner