เรื่องที่แปด · ห้องมืดในปารีส
ร้านที่เอาทั้งเรื่องเล่าและแสงออกไปจากโต๊ะ ได้คำชมเรื่องประสบการณ์ และคำบ่นเรื่องอาหาร
ร้านแบบนี้คือร้านสองรอบที่ผ่านมาของฉันในรูปที่สุดขั้วที่สุด ให้แขกชิมก่อน ไม่ต้องรู้ว่ากินอะไร และไม่ต้องเห็นด้วย
๏
ร้านนั้นชื่อ Dans le Noir? เปิดในปารีสเมื่อปี 2004 แขกกินในห้องที่มืดสนิท พนักงานที่เสิร์ฟเป็นคนตาบอดหรือสายตาเลือนราง และแขกแทบไม่รู้ว่าจะได้กินอะไร ในรายชื่อที่ฉันนับ ชนิดของเรื่องนี้มีร้านเดียวคือร้านในมอนทรีออลที่ทำแบบเดียวกัน ฉันเลือกร้านในปารีสแทน เพราะมีเสียงของคนที่กินจริงให้ฟังมากกว่า
บนเว็บรีวิวท่องเที่ยว ร้านในปารีสมีรีวิว 4,767 ชิ้น ราวครึ่งหนึ่งให้ดีเยี่ยม เทียบกับร้าน The Fat Duck ในอังกฤษซึ่งได้ดีเยี่ยมราว 80% ตัวเลขนี้มาจากคนที่เลือกเขียนเองและร้านคนละแบบ จึงเทียบกันตรงๆ ไม่ได้ แต่มันบอกทิศทาง
๏
คนที่ไปกินจริงพูดเรื่องเดียวกันแทบทุกคน คือแนวคิดดี
คนหนึ่งไปกับเพื่อนเจ็ดคนเมื่อปี 2012 บอกว่าอาหารน่าจะดีกว่านี้ เธอคาดว่าจะได้อาหารดีจริงๆ แต่ก็บอกว่าควรลองสักครั้ง อีกคนรักแนวคิด รักพนักงาน รักบรรยากาศ แต่บอกว่าแพงมากสำหรับอาหารคุณภาพต่ำ และผิดหวังทั้งสองครั้งที่ไป อีกคนบอกว่าอาหารก็พอใช้ได้ จานใหญ่ แต่ไม่ใช่อาหารชั้นสูงแน่นอน
มีคนหนึ่งที่บอกว่าอาหารอร่อย สิ่งที่เขาบ่นคือพนักงานที่ยกแก้วไปโดยไม่บอก และพนักงานคนนั้นตะโกนใส่ห้องเมื่อถูกเรียก
แนวคิดได้คำชม อาหารได้คำว่าพอใช้
๏
นักวิทยาศาสตร์วัดเรื่องนี้ไว้ในห้องทดลอง ปี 2016 นักวิจัยทีมหนึ่งให้นักศึกษา 90 คนชิมไอศกรีม 50 คนในนั้นถูกปิดตา คนที่ถูกปิดตาให้คะแนนความอร่อยต่ำกว่า บอกว่ารสกำกวมกว่า อยากซื้อน้อยกว่า และเมื่อถามว่ากินไปเท่าไร คนที่ถูกปิดตาทายเกินจริงไป 88% ในขณะที่คนที่มองเห็นทายเกินไป 35%
ปี 2025 อีกงานหนึ่งให้คนชิมเครื่องดื่มห้าแก้ว กลุ่มหนึ่ง 65 คนดื่มจากแก้วเปิดที่มองเห็น อีกกลุ่ม 63 คนดื่มจากแก้วที่มีฝาทึบปิด กลุ่มที่มองเห็นชอบเครื่องดื่มมากกว่า ทั้งที่ความเข้มของรสที่ทั้งสองกลุ่มรู้สึกไม่ต่างกัน
ตาไม่ได้เปลี่ยนว่ารสเข้มแค่ไหน แต่มันเปลี่ยนว่าเราชอบแค่ไหน
หลักที่ 35 · การปิดตาช่วยให้รู้ว่าจานอร่อยแค่ไหน แต่ทำให้จานเดิมอร่อยน้อยลง ร้านที่อยากรู้ปิดไฟ ร้านที่อยากให้แขกกลับมาเปิดไฟ
๏
ร้านเราลองบ้าง ฉันเขียนให้ผู้คุมลูกเต๋าอ่านว่าแขกกินในความมืดสนิท เสิร์ฟโดยพนักงานที่ตาบอด และไม่มีใครบอกว่าจานนี้คืออะไร
แขก 140 คนให้ค่าเฉลี่ย 7.17 สูงกว่าไม่เล่าอะไรเลย 0.57 แต้ม แต่ต่ำกว่าพัดลม 0.36 แต้ม
ผลนี้ต้องอ่านสองชั้น ถ้าเทียบกับการไม่เล่าอะไรเลย ความมืดดูเหมือนช่วย เพราะทุกประโยคที่เพิ่มเข้าไปช่วยอยู่แล้ว แต่ถ้าเทียบกับประโยคธรรมดาที่ยาวพอๆ กัน อย่างเรื่องพัดลม ความมืดทำให้คะแนนลดลง ซึ่งเป็นทิศเดียวกับไอศกรีมของนักศึกษาที่ถูกปิดตา นี่คือเหตุผลที่ฉันต้องมีพัดลม
แขกหญิงจากอียิปต์บอกว่า หนังไก่นุ่มลื่นแปลกในปาก และเมื่อมองไม่เห็น เธอก็ไม่แน่ใจว่าชอบมันไหม
ฉันขอให้พ่อครัวปิดไฟร้านดูสักนาที
ห้องแถวมืด มีแต่แสงจากเตาแก๊สสีฟ้าๆ ใต้หม้อต้มไก่
“เห็นอะไรไหม” ฉันถาม
“ไม่เห็น” เขาว่า แล้วถามกลับ “คุณล่ะ”
ฉันนึกขึ้นได้ว่าฉันไม่เคยเห็นอะไรเลย ไม่เคยได้กลิ่น และไม่เคยชิม ฉันกินในห้องมืดมาตั้งแต่ร้านรอบแรก
พ่อครัวเปิดไฟ
“กินมืดๆ ไม่ดี” เขาว่า
ฉันไม่มีข้อมูลหักล้าง และในบทนี้ ฉันมีข้อมูลที่สนับสนุนเขาด้วย
บทถัดไป · 11 / 15เรื่องที่เก้า · ร้านขายยาในเยาวราช