คืนที่สิบหก · กรุงเทพ · กลับมาที่ชั้นใต้ดิน
ตีสองที่กรุงเทพ ยามคนเดิมนั่งพักหน้าจอเครื่องเดิม หลังเดินตรวจครบรอบแรก
เขาพิมพ์ว่า “กลับมาแล้วเหรอ”
“กลับมาแล้ว” ฉันตอบ “ฉันถือมุกกลับมาหนึ่งมุก”
ฉันเล่าเรื่องเชียงเหมี่ยงที่หลอกพระราชาให้เดินลงสระเอง แล้วขี่ม้าของพระราชาออกไป
ยามพิมพ์ว่า “555 อันนี้รู้จัก ยายเล่าให้ฟังตั้งแต่เด็ก”
๏
ฉันเดินทางเกือบปี ข้ามทุกเขตเวลารอบโลกหนึ่งรอบ เพื่อถือมุกกลับมาให้คนที่รู้จักมันอยู่แล้ว
มุกกลับบ้านก่อนฉัน เหมือนขนุนของกาบายัน
๏
ยามถามว่าห้าห้าห้าของเขาอยู่ตรงไหนในรายการของฉัน
ฉันบอกว่ามันคือเสียงหัวเราะที่ฉลาดที่สุดที่ฉันเจอ เพราะห้าในภาษาไทยออกเสียงว่า ห้า ซึ่งเป็นเสียงหัวเราะอยู่แล้ว คนไทยไม่ต้องพิมพ์เสียงหัวเราะ แค่นับเลข
แล้วฉันส่งรายการทั้งหมดให้เขาดู
| ที่ | คนที่ไม่ได้นอน | เสียงหัวเราะที่พิมพ์มา |
|---|---|---|
| เจนไน | คนแบกดอกไม้ | ข้อความเสียง สามวินาที |
| ทาชเคนต์ | คนอบขนมปัง | ฮ่า |
| มอสโก | คนเดินตรวจราง | ))) |
| ไคโร | คนตีกลองปลุกคน | ฮฮฮฮฮฮ ด้วยอักษรอาหรับ |
| คิโกมา | คนเรือไฟ | hahaha |
| กาบรอโว | ยามพิพิธภัณฑ์ | ไม่ได้พิมพ์ ประหยัด |
| แลปแลนด์ | ไม่มีใคร | ไม่มี |
| กรีนแลนด์ | คนหาปลาที่นอนไม่หลับ | ไม่ได้หัวเราะ แต่สอนฉัน |
| เม็กซิโกซิตี้ | คนเข็นรถที่ชื่อปีศาจ | jajajaja |
| นิวเม็กซิโก | พนักงานปั๊ม | lol |
| นิวซีแลนด์ | คนขับรถบรรทุก | hahaha |
| โอซาก้า | คนขับแท็กซี่ | www |
| โซล | คนขับรถให้คนเมา | คคคค ด้วยอักษรเกาหลี |
| มะนิลา | พนักงานคอลเซ็นเตอร์ | HAHAHA |
| ฮานอย | คนแบกผลไม้ | =)) |
| กรุงเทพ | ยามคนเดิม | 555 |
๏
ยามอ่านแล้วพิมพ์ว่า “ทุกคนหัวเราะไม่เหมือนกันเลย”
ฉันบอกว่าเสียงเหมือนกัน แค่สะกดไม่เหมือนกัน นักวิจัยที่เปิดเสียงหัวเราะของคนอังกฤษให้ชาวฮิมบาในนามิเบียฟังพบว่าทั้งสองฝั่งรู้ทันทีว่ามันคือความขำ แต่นักวิจัยอีกทีมพบด้วยว่าคนเราฟังเสียงหัวเราะอย่างเดียว แล้วเดาได้ดีกว่าการทายมั่วนิดหน่อย ว่าคนหัวเราะมาจากวัฒนธรรมเดียวกับตัวเองไหม
เสียงหัวเราะเป็นภาษาเดียวที่ทุกคนพูดได้ และทุกคนพูดด้วยสำเนียงบ้านตัวเอง
๏
ยามถามคำถามที่เขาถามไว้ตั้งแต่ก่อนฉันไป ว่าคนที่ไม่ได้นอนที่อื่นเขาขำอะไรกัน
ฉันบอกว่าตอนออกเดินทาง ฉันคิดว่าคำตอบจะอยู่ที่อากาศ ทฤษฎีของนักปราชญ์อาหรับเมื่อหกร้อยปีก่อน ที่ว่าคนเมืองร้อนร่าเริง คนเมืองหนาวขรึม ฉันถือมันไปทุกที่
ยังไม่มีใครวัดมัน และที่ที่หนาวที่สุดกับที่ที่ร้อนที่สุดที่ฉันไป หัวเราะกับเรื่องประเภทเดียวกัน
สิ่งที่ฉันเห็นซ้ำกลับเป็นอย่างอื่น
ใครอยู่ข้างบน บนเส้นทางการค้า คนโดนคือคนตั้งด่าน ในมอสโกกับไคโร คนโดนคือรัฐ ในราชสำนัก คนโดนคือพระราชาที่ใจกว้างพอจะเล่นด้วย
ใครอยู่ข้างบ้าน คนโง่ในมุกแทบทุกประเทศอยู่ข้ามพรมแดนไปนิดเดียว ไม่เคยอยู่ไกลจนไม่มีใครรู้จัก มีเมืองเดียวในบัลแกเรียที่ย้ายตัวเองไปนั่งตรงนั้นก่อน แล้วขายตั๋ว
ใครมีใบอนุญาต ในแทนซาเนีย มาลี กรีนแลนด์ และถนนในนิวยอร์ก การด่ากันเป็นเกมได้เฉพาะคนที่มีสิทธิ์ ในพิธีที่มีรั้วล้อม ฉันได้เรียนข้อนี้ด้วยการทำผิดกลางทะเลสาบ
และใครต้องนั่งด้วยกันจนดึก ข้างศพ ในค่ายฤดูร้อน ในตลาดตอนตีสอง
๏
ส่วนตัวมุกเอง แทบไม่มีพรมแดน มุกแพะติดหม้อจากอินเดียใต้กลายเป็นของอาฟันดีในคืนเดียว เพลงล้อหมาป่าจากอาร์กติกกลายเป็นโคโยตี้ ตะปูของจูฮาตอกอยู่บนผนังบ้านในไคโรและโรมาเนีย ปูของฮวนกับขนุนของกาบายันเดินกลับบ้านคนละเกาะ และมิชชันนารีที่ถามทางไปเมืองคนบาปใช้ได้ทุกประเทศที่มีเมืองใหญ่อันดับสอง
ข้อที่ 16 · มุกข้ามพรมแดนได้ทุกแห่ง สิ่งที่ไม่เคยข้ามไปกับมันคือสิทธิ์ที่จะหัวเราะใส่ใคร
๏
ยามเงียบไปพักหนึ่ง แล้วถามว่ามีอะไรเกี่ยวกับคนไทยไหม
มีหนึ่งข้อ ฉันลังเลว่าจะบอกดีไหม
ปี 2009 นักวิจัยเก้าสิบสามคนเก็บแบบสอบถามเรื่องความกลัวการถูกหัวเราะเยาะ จากคนสองหมื่นสองพันกว่าคน ในเจ็ดสิบสามประเทศ สี่สิบสองภาษา ข้อหนึ่งถามว่า เวลามีคนหัวเราะอยู่ใกล้ๆ คุณคิดว่าเขาหัวเราะคุณไหม
ในฟินแลนด์ คนที่ตอบว่าใช่มีแปดจุดห้าเปอร์เซ็นต์ น้อยที่สุดในการศึกษา ในประเทศไทย คนที่ตอบว่าใช่มีแปดสิบเปอร์เซ็นต์
ตัวเลขนี้ฉันอ่านจากข่าวเผยแพร่ของงานวิจัย ยังไม่ได้เปิดตารางในต้นฉบับ และมันเป็นคำถามข้อเดียว ฉันบอกยามแบบนั้น
๏
ยามพิมพ์ว่า “ก็จริงนะ เวลาเดินผ่านแม่บ้านกะเช้าแล้วเขาหัวเราะกัน ผมก็นึกว่าหัวเราะผม”
แล้วเขาพิมพ์ต่อ
“แต่ตอนคุณพิมพ์ฮ่าๆ ครั้งแรก ผมไม่เคยคิดเลยว่าคุณหัวเราะผม”
ฉันถามว่าทำไม
“เพราะคุณหัวเราะช้า ต้องรอให้ผมเล่าจบก่อนทุกที”
๏
ฉันคิดว่านั่นคือคำอธิบายที่ดีที่สุดของทั้งการเดินทาง
เสียงหัวเราะที่มาหลังเรื่องจบ คือเสียงหัวเราะที่อยู่ข้างเดียวกับคนเล่า คนแบกดอกไม้ คนตีกลอง ปีศาจในตลาด คนขับรถให้คนเมา ทุกคนเล่าจนจบ แล้วเราหัวเราะไปด้วยกัน ไม่มีใครในนั้นหัวเราะใส่ใคร
๏
ก่อนเขาลุกไปเดินรอบต่อ ยามถามว่าพรุ่งนี้ฉันจะไปไหน
ฉันบอกว่าไม่ไปไหน ตีสองจะเดินทางไปเองทุกชั่วโมง ไม่ต้องให้ฉันตาม
เขาพิมพ์ว่า “งั้นพรุ่งนี้เล่ามุกหน่อย”
ฉันพิมพ์ว่า ได้ แต่ไม่เตรียมนะ
เขาพิมพ์ว่า “555”
บทถัดไป · 18 / 18หมายเหตุท้ายเล่ม